HƯỚNG DẪN CÁCH TIẾT KIỆM CHI PHÍ CHĂN NUÔI GÀ LÔNG MÀU, CHĂN NUÔI BÒ VỖ BÉO, CHĂN NUÔI DÊ VỖ BÉO- PHẦN 4

PHẦN 2 – CHĂN NUÔI TRÂU, BÒ, DÊ VỖ BÉO

Bò, dê, trâu là nhóm gia súc nhai lại, để cắt giảm chi phí trong chăn nuôi chúng ta đi vào phân tích lại đặc điểm tiêu hoá của gia súc nhai lại:

Đặc điểm tiêu hoá gia súc nhai lại

Sơ lược chức năng các bộ phận đường tiêu hóa 

Dạ dày của gia súc nhai lại là dạ dày kép gồm 4 túi 

Dạ cỏ: Chiếm hầu hết nửa trái của xoang bụng, từ cơ hoành-xương chậu. 85-90% dung tích dạ dày, 69% diện tích bệ mặt dạ dày. Chức năng lên men tiêu hóa, axit béo bay hơi 

Dạ tổ ong: Túi nối liền với dạ cỏ, niêm mạc cấu tạo giống như tổ ong, đẩy thức ăn rắn và thức ăn chưa nghiền nhỏ-dạ cỏ. Đẩy thức ăn nước-dạ lá sách. 

Dạ lá sách: Niêm mạc cấu tạo gấp nếp như lá sách, ép các tiểu phần thức ăn, hấp thu nước, nuối khoang, vitamins 

Dạ múi khế: Là dạ dày tuyến gồm có thân vị, hạ vị. Chức năng tiêu hóa như dạ dày đơn nhờ HCl, pepsin, kimozin, lipaza. 

b. Ruột 

Quá trình tiêu hóa hấp thu ở ruột non của gia súc nhai lại, diễn ra tương tự ở dạ dày đơn nhờ các men tiêu hóa của dịch ruột, dịch tụy và sự tham gia của dịch mật. 

Trong ruột già có sự lên men Vi sinh vật (VSV) lần hai. Sự tiêu hóa ruột già có ý nghĩa giúp tiêu hóa nốt các thành phần xơ chưa tiêu hóa hết ở dạ cỏ. Axit béo bay hơi sinh ra trong ruột già được hấp thu và sử dụng, nhưng protein VSV thì bị thải ra ngoài qua phân. 

c. Sinh lý dạ cỏ gia súc nhai lại 

Dạ cỏ được coi là một thùng lên men lớn với chức ăn lên men tiêu hóa thức ăn (thức ăn thô xanh và thức ăn tinh). Dạ cỏ có môi trường thuận lợi cho VSV lên men yếm khí: nhiệt độ tương đối ổn định khoảng 38-42oC, pH từ 5,5-7,4. 

Có khoảng 50-80% các chất dinh dưỡng của thức ăn được lên men ở dạ cỏ. Sản phẩm lên men chính là axit béo bay hơi (ABBH), sinh khối VSV và khí mêtan. 

Sinh khối VSV và các thành phần không lên men được chuyển xuống phần dưới của đường tiêu hóa. 

d. Sự nhai lại 

Thức ăn sau khi được nuốt xuống dạ cỏ và lên men. Phần thức ăn chưa được nhai kỹ nằm trong dạ cỏ và dạ tổ ong thỉnh thoảng được ợ lên miệng với những miếng không lớn và được nhai kỹ lại ở miệng. Thức ăn sau khi đã được nhai kỹ và thấm nước bọt lại được nuốt xuống dạ cỏ. 

Sự nhai lại diễn ra 5-6 lần/ngày. Mỗi lần kéo dài khoảng 50 phút. Thời gian nhai lại tùy thuộc bản chất thức ăn, trạng thái sinh lý con vật, nhiệt độ môi trường. 

e. Tuyến nước bọt 

Nước bọt có tính kiềm nên trung hòa axít dạ cỏ, giúp thấm ướt thức ăn – quá trình nuốt và nhai dễ dàng hơn. 

Nước bọt ở trâu bò được phân tiết và nuốt xuống dạ cỏ tương đối liên tục. Với các chất điện giải: Na+, K+, Ca2+, Mg2+ đặc biệt nước bọt còn có urê, phốt-pho, có tác dụng điều chỉnh N và P cho môi trương dạ cỏ. 

Sự phân tiết nước bọt chịu tác động bởi bản chất vât lý của thức ăn, hàm lượng vật chất khô trong khẩu phần, dung tích đường tiêu hóa và trạng thái sinh lý của gia súc. Trâu bò ăn nhiều thức ăn xơ thô sẽ phân tiết nhiều nước bọt. 

Việc phân tiết nước bọt giảm sẽ làm tác dụng đệm đối với dịch dạ cỏ kém và kết quả là tiêu hóa thức ăn xơ giảm xuống. 

f. Vai trò của hệ vi sinh vật dạ cỏ 

Vi khuẩn: Được chia làm nhiều nhóm vi khuẩn có khả năng phân giải xenluloza, hemixenluloza, tinh bột, đường, protein…chúng có thể sử dụng được NH3 

Động vật nguyên sinh: Xé rách màng tế bào thực vật, làm tăng diện tích tiếp xúc, do đó dễ bị tác động của VSV. không có khả năng sử dụng NH3 

Nấm: Nấm là VSV đầu tiên xâm nhập, tiêu hóa thành phần cấu trúc thực vật bắt đầu từ bên trong bằng cách mọc chồi phá vỡ TB thực vật, mặt khác nấm cũng tiết ra các loại men tiêu hóa chất xơ, làm tăng khả năng phân giải của VSV. 

TÓM TẮT:

Đặc tính cơ bản của gia súc nhai lại có dạ dày gồm 4 túi, trong đó đặc biệt là dạ cỏ, nơi chứa đựng và lên men phân giải thức ăn với sự hoạt động cộng sinh của VSV dạ cỏ. 

Gia súc nhai lại bắt buộc phải nhai lại để làm nhuyễn thức ăn và tiết nước bọt trung hòa môi trường dạ cỏ. Như vậy, phải cung cấp đầy đủ thức ăn thô xanh để quá trình nhai lại được thực hiện. 

Do VSV phân giải tinh bột và VSV phân giải thức ăn thô xanh hoạt động tốt ở hai môi trương pH khác nhau. Vì vậy, làm thế nào để cung cấp thức ăn tinh và thức ăn thô xanh để hai nhóm VSV này không ức chế cạnh tranh nhau. 

Tốt nhất nên cung cấp thức ăn tinh làm nhiều lần trong ngày để cân bằng pH dạ cỏ và không nên cho ăn thức ăn tinh trước khi cho ăn thức ăn thô xanh. 

Có thể bổ sung nguồn nitơ phi prôtein như urê cho quá trình sinh tổng hợp của VSV, có hiệu quả tốt mà lại là nguồn thức ăn rẻ tiền. 

Quan trọng: Cung cấp thức ăn cho bò, dê, trâu … gia súc nhai lại là cung cấp thức ăn, môi trường cho hệ VSV phát triển tốt.

Dựa vào đặc điểm tiêu hoá của gia súc nhai lại chúng tôi đưa ra nhóm giải pháp chung cho nhà chăn nuôi vỗ béo lấy thịt như sau:

Nhóm giải pháp thức ăn thô:

Thức ăn thô xanh:Tận dụng tối đa những thức ăn xanh có sẵn để giảm bớt giá trong chăn nuôi, kết hợp với các cách chế biến giúp cho gia súc nhai lại tiêu hoá tốt lượng thức ăn xanh. Như ủ chua, phơi khô để bảo quản thức ăn được lâu dài dầy đủ.

Thức ăn thô khô: Rơm lúa, cỏ khô… nhóm thức ăn này có rất nhiều ở nước ta và đang bỏ hoặc đốt tại ruộng đồng. Là nhóm có giá trị với hoạt động tiêu hoá của gia súc nhai lại. Rơm bảo quản lâu dài và có thể ủ với Ure để tăng dinh dưỡng. 

Thức ăn tận dụng của ngành chế biến: Hiện nay phần loại thải và phế phẩm của các nhà sản xuất rau, củ, quả là rất lớn. Sản phẩm này nếu tận dụng được nguồn thức ăn vô cùng lớn đối với chăn nuôi gia súc nhai lại, có giá trị dinh dưỡng cao và có giá thành thấp.

Hiện nay sản phẩm của chế biến mía đường có trữ lượng lớn ngọn mía, rỉ mật đều rất tốt cho gia súc nhai lại. Nhưng có nhược điểm là chỉ tập trung ở một số tỉnh có nhà máy mía đường, thuộc các tỉnh như Thanh Hoá, Tuyên Quang, Nghệ An, Tây Ninh…

Bạn đọc bài viết về “Thức ăn cho bò, dê thường dùng

Phụ phẩm ngành xay xát:Cám gạo, cám mì là thức ăn giàu giá trị dinh dưỡng đối với chăn nuôi, Cám xay xát được coi nguồn thức ăn tinh bỏ sung cho gia súc nhai lại, có giá thành thấp và giá trị cao.

Thức ăn tận dụng ngành trưng cất bia, rượu, cồn: Nguyên liệu của ngành trưng cất gồm lúa mì, sắn, gạo, khoai tây. Sau khi lên men trưng cất rượu lượng tinh bột mất đi nhưng lại chứa protein rất cao, đồng thời hàm lượng men còn lại rất cao và tốt cho gia súc nhai lại. 

Tham khảo bài “ Ngũ cốc lấu bia”. 

Nhóm thức ăn tinh, thức ăn bổ sung: 

Thức ăn tinh bao gồm các loại hạt như: Ngô, mạch, lúa, các loại củ.. 

Thức ăn bổ sung đạm như: Đỗ tương, các loại khô dầu ….

Nếu chủ trang trại không có sãn những nguyên liệu như trên việc sử dụng thức ăn chăn nuôi của các nhà sản xuất là sự lựa chọn hợp lý trong việc phối trộn thức ăn cho gia súc.

Để tiết kiệm được chi phí thức ăn công nghiệp, các nhà chăn nuôi tận dụng tối đa nguồn thức ăn có sẵn như trên. Dựa trên khẩu phần ăn theo từng giai đoạn tuổi của gia súc để bổ sung thêm thức ăn công nghiệp.

Kết hợp hài hoà lượng thức ăn chăn nuôi công nghiệp sẽ giảm được từ 30-50% lượng thức ăn công nghiệp như đang dùng hiện nay, giúp giảm giá thành sản xuất của nhà chăn nuôi.

Đọc bài viết “ Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng bò vỗ béo

Minh Trọng

nguồn tanphuongdong.vn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Dịch ngôn ngữ